Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi-Türk İnkılabını Etkileyen Akımlar Konu Özeti

[Emrullah]

Türk İnkılabını Etkileyen Akımlar Konu Özeti


Çağdaş Uygarlığın Temel Özellikleri: Ekonomik açıdan bireyin girişim özgürlüğünün desteklendiği serbest piyasa ekonomisi ve sosyal devlet anlayışı, bireyin temel hak ve özgürlüklerine dayanan bir sisteme dayanır.
Manevi anlamda ise dine kimse karışmaz ve bu büyük olgu bireyin vicdan özgürlüğüne bırakılmıştır. İşte, çağdaş uygarlığın temel özellikleri bu temel faktörlere dayanmıştır.
Günümüzde çağdaş uygarlığı ifade eden deyim "Demokratik Hukuk Devleti" olarak adlandırılmaktadır.
AYDINLANMA ÇAĞI
Aydınlanma çağı, 18. yy.'da Avrupa'da başlayan dönemi ifade etmektedir. Akılcılık, bu çağa damgasını basmış ve giderek batı insanının her işinde bir ölçü olmaya başlamıştır.
Ancak insana değer verilirse gerçek aydınlanmaya erişilebileceği savunulmuştur.Aydınlanma Çağı'na geçişte Hristiyanlığın hiçbir etkisi olmamıştır. Hatta kilise bu akıma uzun süre direnmiştir.
Dinin sadece vicdanlara seslenen ve kısmen kendi inançlarına bırakılmlasını savunan "Aydınlanma Çağı" düşünürleri böylece dinsizlik değil ama laiklik ilkesini de getirmişlerdir.
İnsan Hakları ve Özgürlükleri: Devletin en önemli görevi, yurttaşlarına özgürlüğü sağlamaktır. Özgürlükler ancak çok zorunlu durumlarda sınırlandırılabilir.
Yurttaş hem girişim serbestliğine sahip, hem de siyasal, düşünsel, dinsel açılardan tam anlamıyla özgür olmalıdır, ama bu özgürlük kullanılırken diğerlerinin özgürlüklerini de kısıtlamaya özen gösterilmelidir.
Bu düşünceden hareketle insanların eşitliğine ve doğal hakları dayanan yeni bir siyaset ve devlet anlayışı gelişmeye başladı, ingiliz Adam Smith'in öncülüğünde "ekonomik liberalizm" denilen yeni bir görüş ingiltere'de tam bir uygulama alanı bulmuştur.
Liberalizmin diğer bir boyutu da "siyasal liberalizm'dir. Bu tür liberalizmde demokratik bütün haklar yurttaşlara tanınır.
YENİ GELİŞMELER
19. yy., Aydınlanma Çağı'nın sonuçlarını verdiği bir dönemdir. Fransız İhtilalinin etkisi kendisi göstermeye başlamıştır.
Fransız ihtilali ile beliren "milliyetçilik" akımı bu dönemin belirgin özelliklerindendir. Diğer özellik ise, sanayi devrimi nedeniyle kendini gösteren bir sosyal sınıfın o zamana kadar bilinmeyen bazı sorunları getirmesi üzerine oluşan "sosyalizm"dir.
Son bir özellik de, Aydınlanma düşüncesine tamamen ters bir gelişimdir; İnsanın her türlü yeniliğe rağmen bencillikten bir türlü kurtulamadığı gerçeğini ortaya koyan Emperyalizm.
20. yy'da aşırı ulusçuluk, aydınlanmanın ilkeleriyle hiç bağdaşmayan "ırkçılık" akımını doğurmuştur."
Diğer bir akım ise "Sosyalizm'dir. Sosyalizm'de amaç, üretilen malların adaletli bir biçimde dağıtılmasını sağlamaktır.
Bu amaca ulaşmak için de insanı bencilliğe yönelttiği ileri sürülen özel mülkiyetin kaldırılarak üretimin bütün topluma maledilmesi gereği ileri sürülmüştür.
Sosyalizm, liberal devleti sosyal içerikli bir yapıya kavuşturmakta büyük ölçüde etkili olmuştur.
Emperyalizm ise Aydınlanma Çağı'nın ilkeleri ile tam bir çelişki yaratmaktadı. Batılı insan, Aydınlanmanın getirdiği nimetlerden yararlanırken son derece bencil davranmış ve dünyanın gelişmemiş ekonomilerine sahip ülkeleri doğrudan doğruya ele geçirerek onları sömürgele'ştirmiştir.
Bu ülklerden sağlanan ucuz hammaddeler sanayileşmeyi hızlandırmıştır.Avrupa 20. yy.'a sancılı girmiştir. Demokrasinin kurulduğu Avrupa'da ona en aykırı akımlar da orada yaşam bulmuştur.
Birinci Dünya Savaşı sonunda Faşizm ve Komünizm rejimleri, bu dönemin yeni şartlarını ortaya koymaktadır.
BATI'DAKİ GELİŞMELERİN TÜRK İNKILÂBINA ETKİLERİ
Türk demorasisi Fransız ihtilalinin açtığı yolu izlemiştir. Atatürk 1927 ylılında Nutuk'ta şu düşünceleri ifade etmektedir: "Yaptığımız ve yapmakta olduğumuz inkılâpların gayesi, Türkiye Cumhuriyeti halkını tamamen modern ve bütün anlam ve biçimiyle uygar bir toplum haline geriştirmektir." Bu sözler Türk devriminin çok büyük ölçüde, Batı'daki Aydınlanma Çağını yakalamak amacı ile yapıldığını göstermektedir.
Geçmişe dönüp Osmanlı'yla ilgili yenilik hareketlerine bakacak olursak, II. Mehmet zamanında Osmanlı biliminde eskiye dayalı bir canlanma olduğu görümektedir.
Akılcılığın tam anlamıyla hız kazandığı 16. ve 17. yy'da sadece iki Osmanlı Türkü'nün bilim alanında adları geçmektedir. Piri Reis (1470-1554) ve Kâtip Çelebi (1609-1657).
Bu gelişmeleri Aydınlanma Çağı'nm bir belirtisi olarak kabul edemeyiz. Ancak, Fransız ihtilalinin sonuçları olan eşitlik ve ulusçuluk akımları Osmanlı'da da etkisini göstererek "Türkçülük" adı altında gelişerek ulus devletin zorunluluğu üzerinde durulmaya başlanmıştır.
Türk toplumunun ulus-devlete doğru gidip Avrupa'daki Aydınlanma Çağı'nm nimetlerinden yararlanmasından başka bir kurtuluş yolu olmadığı ancak imparatorluğun son dönem aydın kuşağı oldukça bilinçli bir biçimde kavramıştır.
Ancak o kuşağı oluşturanların sayısı azdır ve karşıtları çok fazladır.Aydınlanma Çağı'nm Türk toplumuna getirilmesinden başka bir kurtuuş yolu bulunmadığını, bunun da Fransız ihtilali ile gelen demokrasi ilkelerinin benimsenmesiyle gerçeleşebileceği kesin olarak ancak Atatürk tarafından kavranılmıştır.

[buse]

mrb ya pek alalkalı olmuycak ama sened-i ittifaktan biraz bahsedermisin

[buse]

adalete yeni başladım bu bölümü iyi bi şekilde bitirebilmem için nerelerden yararlanmam lazım sadece kitap yeterli olu mu , şunun için soruyorum sınavda geniş kapsamlı soru çıkar diye düşünüyorum

[Şahin]

Buse hanım,

Şu an için malesef sadece kitap kaynağınız bulunmaktadır.Bu yüzcen bolca test çözmenizi öneririm.

[humerse]

sağolasın kardeş

[Şahin]

Rica ederim.